Nhiều bạn nhỏ mê bóng đá từ rất sớm, và cha mẹ thường lo con thức khuya xem trận. Có một cách nhẹ nhàng hơn: không xem trực tiếp, mà sáng hôm sau cùng con tra kết quả Ngoại Hạng Anh. Việc tưởng như đơn giản này lại có cả phép tính giờ, cách đọc bảng số và một chút trí nhớ. Đúng kiểu bài tập tư duy mà trẻ không thấy giống bài tập.
Bài tập đầu tiên: đổi giờ Anh sang giờ Việt Nam
Việt Nam dùng múi giờ UTC+7 quanh năm, không đổi giờ. Nước Anh thì khác. Từ cuối tháng Mười đến cuối tháng Ba, Anh dùng giờ GMT, chậm hơn Việt Nam 7 tiếng. Từ cuối tháng Ba đến cuối tháng Mười, Anh chuyển sang giờ mùa hè, khi đó chỉ chậm hơn Việt Nam 6 tiếng.
Đây là một bài toán cộng rất hợp với trẻ tiểu học.
Một trận đá lúc 15 giờ chiều thứ Bảy ở Anh, vào mùa đông, sẽ là 22 giờ tối ở Việt Nam. Trận 17 giờ 30 thành 0 giờ 30 sáng Chủ nhật. Trận 20 giờ tối ở Anh thì rơi vào 3 giờ sáng bên mình. Vào mùa hè, mỗi trận sớm hơn một tiếng theo giờ Việt Nam.
Bạn có thể đưa cho con lịch thi đấu theo giờ Anh, rồi để con tự đổi sang giờ Việt Nam. Sau vài tuần, nhiều trẻ sẽ tự rút ra quy tắc “cộng bảy” hay “cộng sáu” mà không cần ai nhắc. Câu hỏi thú vị nhất thường là: vì sao có trận đá thứ Bảy mà mình lại xem vào Chủ nhật? Giải thích chuyện ngày đổi khi qua nửa đêm là một bài học nhỏ về thời gian.
Sáng ra mới tra kết quả
Vì nhiều trận diễn ra vào khuya hoặc rạng sáng theo giờ Việt Nam, cách hợp lý với trẻ nhỏ là đi ngủ đúng giờ và xem kết quả vào bữa sáng. Mở eKQBD trên điện thoại, bạn và con sẽ thấy tỷ số các trận đêm qua, lịch thi đấu những vòng tới và bảng xếp hạng cập nhật sau mỗi vòng.
Đừng đọc hộ con. Hãy để con tự tìm tên đội mình thích trong danh sách, tự đọc tỷ số, tự nói đội nào thắng. Với trẻ mới biết đọc, tên đội bằng tiếng Anh cũng là một bài luyện chữ khá vui.
Bảng xếp hạng là một bài toán cộng điểm
Ngoại Hạng Anh có 20 đội, mỗi đội đá 38 trận một mùa, sân nhà và sân khách với từng đối thủ. Thắng được 3 điểm, hòa 1 điểm, thua 0 điểm. Từ ba con số đó, trẻ có thể tự tính.
- Đội A thắng 5, hòa 2, thua 1 thì có bao nhiêu điểm?
- Đội đang đứng thứ hai kém đội đầu bảng 4 điểm, cần mấy trận thắng để vượt lên nếu đội đầu bảng hòa hết?
- Hai đội bằng điểm nhau thì nhìn vào đâu để biết ai đứng trên?
Câu cuối dẫn đến khái niệm hiệu số bàn thắng: lấy số bàn ghi được trừ số bàn để thủng lưới. Với trẻ lớn hơn, đây là một cách làm quen với số âm rất tự nhiên, vì đội thua nhiều sẽ có hiệu số nhỏ hơn 0.
Trẻ thích những con số có câu chuyện. Một phép trừ trên giấy thì khô khan, nhưng phép trừ để biết đội mình còn cách vị trí thứ tư mấy điểm thì con sẽ tự làm, có khi làm đi làm lại sau mỗi vòng đấu.
Trò chơi trí nhớ cuối tuần
Một trò đơn giản: tối thứ Sáu, mỗi người trong nhà ghi ra giấy dự đoán đội thắng của ba trận bất kỳ. Sáng Chủ nhật, cả nhà mở kết quả ra đối chiếu. Không có phần thưởng, không có tiền, chỉ là xem ai đoán gần đúng nhất và vì sao.
Phần đáng giá nằm ở câu “vì sao”. Con sẽ phải nhớ đội nào đang thắng liên tiếp, đội nào vừa thua, đội nào đá trên sân nhà. Đó là luyện trí nhớ ngắn hạn và cách lập luận từ dữ kiện, hai kỹ năng mà trẻ cần ở mọi môn học.
Một gợi ý thêm: giữ một cuốn sổ nhỏ ghi tỷ số các trận của đội con yêu thích. Sau nửa mùa, cuốn sổ ấy trở thành một bảng dữ liệu thật do chính con lập ra. Con có thể đếm số trận thắng sân nhà, số bàn ghi được mỗi tháng, hoặc vẽ một biểu đồ cột đơn giản.
Giữ cho bóng đá là niềm vui
Điều quan trọng nhất vẫn là giờ giấc. Trẻ cần ngủ đủ, và một trận đấu không đáng để đánh đổi giấc ngủ trước ngày đi học. Tra kết quả buổi sáng giữ được niềm vui theo dõi đội bóng mà không làm xáo trộn sinh hoạt của cả nhà.
Thỉnh thoảng, vào những trận đá sớm cuối tuần, cả nhà có thể ngồi xem cùng nhau. Còn lại, bữa sáng và một bảng kết quả là đủ để mỗi tuần có thêm vài phép tính vui.

